Stanisław Lem – polski mistrz science fiction

Stanisław Lem zajmuje specjalne miejsce wśród najbardziej znanych i niezwykle poczytnych polskich pisarzy. W przeciwieństwie do większości z nich jego literatura to było mocno niszowe science fiction, trafiające przede wszystkim do miłośników gatunku oraz wszystkich osób zainteresowanych fantastyką. Mimo to pisarzowi udało się zyskać międzynarodową sławę, a jego powieści do dzisiaj uważane są za kamień węgielny gatunku. Skąd wzięła się ogólnoświatowa fascynacja twórczością Lema? Które z jego powieści są warte przeczytania?

Stanisław Lem – człowiek, który zmienił science fiction

Choć popularność Lema z początku nie była aż tak ogromna, dzisiaj, po kilkudziesięciu latach od wydania jego najważniejszych tekstów, można bez wątpienia powiedzieć, że polski autor zmienił gatunek science fiction i znajduje się obecnie w panteonie najważniejszych światowych pisarzy fantastyki. To właśnie Lem wprowadził do science fiction poważne rozważania filozoficzne, a także przestawił gatunek z mało ambitnych powieści o charakterze awanturniczym na teksty ambitne, wielowątkowe, pełne metafor i literackich aluzji – jednym słowem wprowadził science fiction do panetonu literatury wysokiej. Choć jego powieści są bez wątpienia trudne w odbiorze, część z nich mimo to jest łatwa i przyjemna w lekturze, dzięki czemu trafiają one także do zwykłych czytelników niebędących fanami fantastyki. Nie tylko na tym polegał geniusz Lema – wprowadził on do kultury różne popularne wątki takie jak pierwszy kontakt z obcymi czy próbę przewidywania przyszłości, czyli futurologię. Jego teksty były bardzo ważne dla rozwoju tej nauki, a Lem jako jeden z pierwszych twórców SF wprowadzał do swoich tekstów ważne problemy społeczne, z którymi starał się walczyć na swój sposób.

Które powieści Lema są warte uwagi?

Spośród wszystkich powieści napisanych przez Lema warto zwrócić uwagę na najbardziej znaną z nich, czyli “Solaris”. Na jej podstawie nakręcono dwa filmy (starszy radziecki i nowszy amerykański), a jej tematyka, czyli nieudana próba kontaktu z obcą cywilizacją, stała się jednym z ważniejszych dylematów rozważanych w gatunku. Później do “Solaris” nawiązywała rzesza pisarzy, którzy dyskutowali koncepcje Lema. Rezultatem tych dyskusji jest m.in. popularny “Problem Trzech Ciał” chińskiego pisarza Cixina Liu. Inne powieści Lema, które są warte uwagi to “Niezwyciężony”, “Eden”, “Fiasko”, “Głos Pana”, a także realistyczna powieść historyczna “Szpital Przemienienia” opowiadająca o nazistowskich zbrodniach wojennych.

 

Kilka słów o Lemie

Polski pisarz gatunku hard science fiction, filozof, futurolog oraz krytyk – tak w skrócie można opisać Stanisława Lema. To jedna z najbardziej wyrazistych postaci, jeżeli chodzi o świat fantasy. Stanisław Lem (https://www.taniaksiazka.pl/autor/stanislaw-lem) zadebiutował w 1951 roku powieścią “Astronauci”, która rozbudziła w czytelnikach ciekawość do czegoś, czego do tej pory nikt im jeszcze nie dał. W pewnym okresie był najbardziej poczytnym nieanglojęzycznym pisarzem SF. Do dzisiaj mówi się, że to właśnie Lem jest najczęściej tłumaczonym pisarzem – w czym przebija nawet Andrzeja Sapkowskiego. Wszystkie książki, jakie wydał za swojego życia, sprzedały się w ponad 30 mln egzemplarzy. Tylko, że do tej pory jego książki kupowane są przez kolejne pokolenia. Nie można również zapomnieć o tym, że jego dzieła literackie stały się również bazą do nakręcenia filmów, jakie były pokazywane na wielkich ekranach.

“Diabeł i arcydzieło. Teksty przełomowe”

Mówi się, że jeżeli ktoś nie rozpoczął jeszcze przygody z tym krakowskim pisarzem, to powinien rozpocząć od tej właśnie książki, ponieważ dzięki temu będzie można zrozumieć jego tok myślenia. Chociaż na pewno nie będzie to łatwa sprawa. W tej oto książce znaleźć można wiele tekstów tego autora, który dzieli się swoimi spostrzeżeniami na temat świata. Czym dla autora była tak naprawdę erozja kultury i jak ją widział we współczesnym świecie? Warto dodać, że Stanisław Lem miał w sobie coś takiego, że przewidział wiele sytuacji do których doszło na przestrzeni wielu lat. Dlaczego Lem uważał, że nie można skopiować ludzkiego umysłu? Jak matematyka może przysłużyć się ludzkości? Tak, pomimo tego, że Lem był wspaniałym mistrzem słowa, to widział, że matematyka może stać się dla człowieka ogromną nadzieją na przyszłość.

“Wysoki Zamek”

Jedna z najbardziej osobistych książek tego autora. Coś, co może wszystkich bardzo zadziwić, ponieważ pozwala nam na poznanie dzieciństwa tego człowieka. Jak ono wyglądało? Lem zabiera wszystkich do bardzo odległych czasów, aż do Lwowa, gdzie pisarz mieszkał przez pewien czas. Po co pisarz postanowił to zrobić? Aby się pochwalić, jak to mu było dobrze? Czy też może z innych powodów? Czytelnik ma poniekąd możliwość przekonać się, co tak naprawdę miało wpływ na życie tego człowieka. Nawet nie spodziewamy się, jakie wydarzenia ukształtowały charakter jednego z najczęściej tłumaczonych twórców na polskiej scenie czytelniczej. Ta książka to najlepszy hołd dla człowieka, który ma na koncie wspaniałe dzieła literackie.

 

Wyjątkowy twórca. Wyjątkowy człowiek. Stanisław Lem

Są takie nazwiska w kulturze naszego kraju, których po prostu nie wypada nie znać. Do tego zacnego grona z pewnością należy zaliczyć wybitnego pisarza Stanisława Lema. I choć większości z nas kojarzy się właśnie z wielkimi dziełami z gatunku science fiction, warto pamiętać że nie ograniczał swojej działalności jedynie do pisarstwa. Był wspaniałym krytykiem, ale i filozofem, a nawet futurologiem. W niesamowity sposób przewidywał przyszłość, szczególnie w kwestii rozmaitych rozwiązań technologicznych, a następnie dodając do swych przewidywań refleksyjne myśli filozoficzne i obserwacje społeczeństwa ubierał całość w oryginalną fabułę. Stanisław Lem to bez wątpienia postać, którą każdy powinien poznać.

Wybitne osiągnięcia

Wśród wielu cenionych pisarzy polskiego pochodzenia, to właśnie dzieła Stanisława Lema są najczęściej tłumaczone. Był autorem niezwykle płodnym, przy czym każde jego dzieło było dopracowane do perfekcji. Najbardziej znane dzieła spod ręki tego pisarza to powieści i opowiadania z gatunku science fiction (fantastycznonaukowe). Warto jednak zauważyć, że Stanisław Lem stworzył także powieści i opowiadania detektywistyczne, eseje filozoficzne i futurologiczne, felietony, listy, wiersze, a nawet powieść autobiograficzną zatytułowaną “Wysoki Zamek”. W jego dorobku są również scenariusze słuchowisk radiowych i widowisk telewizyjnych. Najbardziej jednak znany pozostaje z powieści fantastycznonaukowych, jak “Opowieści o pilocie Pirxie”, “Obłok Magellana”, czy debiut książkowy “Astronauci”.

Wyjątkowe nagrody

Wyjątkowa twórczość Stanisława Lema była zauważana zarówno w kraju, jak i zagranicą. Przetłumaczone na ok. 40 języków dzieła sprawiły, że dotarł do szerokiego grona czytelników, którzy z zachwytem pochłaniali kolejne powieści jego autorstwa. Był nawet okres, w którym to właśnie Stanisław Lem ze sklepu taniaksiazka.pl był najchętniej czytanym (nieanglojęzycznym) autorem powieści z gatunku science fiction. Otrzymał najwyższe odznaczenie państwowe w Polsce – Order Orła Białego, a także medal “Gloria Artis”. Wyjątkowym wyróżnieniem było także przyznanie Stanisławowi Lemowi kandydatury do nagrody Nobla.

Wyjątkowy twórca

Jak wielu innych, wybitnych pisarzy Stanisław Lem miał swoje nawyki związane z pracą twórczą. Swoje utwory tworzył wyłącznie na maszynie do pisania. Należał do artystów, którzy nie przygotowują planu powieści, nie robił notatek, ani nie tworzył wersji roboczych swoich dzieł. Jeżeli dochodził do wniosku, że to co już napisał nie spełnia jego oczekiwań, zaczynał pracę od początku. Niestety nie zachowały się wcześniejsze wersje stworzonych przez niego utworów, ponieważ każdą nieidealną (w jego ocenie) pracę przekazywał do spalenia na łące swojej żonie… Dopiero w późniejszym okresie twórczości Stanisław Lem doszedł do wniosku, że niektóre z zapisanych fragmentów powieści mogłyby okazać się idealne jako elementy kolejnych utworów. Tak na przykład niewykorzystane opowiadanie o Pirxie znalazło się w powieści “Fiasko”…

Stanisław Lem to twórca, który dzielił się ze światem swoimi wyjątkowymi wyobrażeniami na temat przyszłości. Okazało się z czasem, że wiele jego przewidywań było niezwykle trafnych. Wierni czytelnicy z pewnością doceniają nie tylko wybitny warsztat pisarski, ale i futurystyczne spojrzenie na świat Stanisława Lema.